Μαρία Κουρτινάκη Greenpeace
Τις προηγούμενες μέρες, η ομάδα μας ξεκίνησε τις επιτόπου επισκέψεις στις περιοχές που σχεδιάζεται να χτιστούν κάποια από τα νέα data centers στην Αττική. Είδαμε τις εγκαταστάσεις, κάποιες σε αρχικό στάδιο και κάποιες λίγο πριν λειτουργήσουν. Μιλήσαμε με τους κατοίκους και ακούσαμε τους προβληματισμούς τους για αυτές τις υποδομές. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν ενημερώθηκαν επίσημα για αυτές, αλλά με πλάγιους τρόπους, και τις περισσότερες φορές πάλεψαν για να έχουν πρόσβαση στην πληροφορία του τι είναι αυτό που πρόκειται να χτιστεί στη γειτονιά τους.
Στην Χριστούπολη των Σπάτων συναντήσαμε μία δεμένη κίνηση πολιτών που βρίσκεται αντιμέτωπη με τρία data centers στην περιοχή, τα οποία μάλιστα πήραν με διαφορετικό τρόπο αδειοδότηση. Αρχικά είναι η “στρατηγική επένδυση” της Microsoft και είναι σχεδόν έτοιμη να λειτουργήσει. Δίπλα στο data center της Microsoft έχουν ξεκινήσει εργασίες για το πιο μεγάλο data center στην περιοχή από την εταιρία Olive, με ισχύ 80 MW (γειτνιάζει μάλιστα με ένα σχολείο) και για το οποίο οι πολίτες έχουν προσφύγει στο ΣτΕ. Τέλος, έχουμε το data center της ΔΕΗ (με σύμπραξη με εταιρεία από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα), που επειδή η ισχύς του είναι κάτω των 20 MW δεν έγινε Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αλλά μία πολύ πιο ελαφριά και εύκολη διαδικασία αδειοδότησης, οι Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (που δεν περιλαμβάνουν και διαβούλευση).
Στο ίδιο οικόπεδο όμως, και μάλιστα σε απόσταση 50-100 μέτρων από τα σπίτια του οικισμού, αρχίζουν τα έργα και για δεύτερο data center της ΔΕΗ. Οι κάτοικοι λοιπόν λογικά αναρωτιούνται, αφού προφανώς θα υπερβούν τα δύο έργα μαζί τα 20 MW που απαιτούνται για τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, θα υπολογιστούν αυτή την φορά οι σωρευτικές επιπτώσεις από τα έργα; (Σημείωση: οι κάτοικοι έχουν προσφύγει στο ΣτΕ κατά της άδειας λειτουργίας του εν λόγω data center γιατί βασίστηκε στην υπουργική διάταξη αδειοδότησης χωρίς ΜΠΕ για εγκαταστάσεις κάτω των 20MW).
Η Χριστούπολη είναι ένας μικρός οικισμός και η δημιουργία 3-4 data centers σε τόσο κοντινή μεταξύ τους απόσταση έχει δημιουργήσει ανησυχία στους κατοίκους της για τις επιπτώσεις που θα έχουν στους λογαριασμούς τους σε νερό και ρεύμα, στο μικροκλίμα και στην καθημερινότητά τους από τον συνεχόμενο θόρυβο που παράγεται από αυτές τις εγκαταστάσεις.
Τις ίδιες ανησυχίες ακούσαμε και στη δεύτερη επίσκεψή μας, που έγινε στο Κρυονέρι. Εκεί συναντήσαμε μία πολύ δυναμική ομάδα κατοίκων που επειδή δεν είχαν κάποια επίσημη ενημέρωση, έχουν πάρει την κατάσταση στα χέρια τους για να καταλάβουν πλήρως τι συμβαίνει με τις δύο σχεδιαζόμενες εγκαταστάσεις data centers στην περιοχή, στη Λεωφόρο Κρυονερίου και στην οδό Λεύκης. Σε διάφορα σημεία του Κρυονερίου έχουν αναρτηθεί μπάνερ που δηλώνουν την εναντίωσή τους στις σχεδιαζόμενες εγκαταστάσεις και στις 7/1 οι κάτοικοι έκαναν ήδη την πρώτη τους ανοιχτή συνέλευση. Μιλάνε για παρατυπίες και αδιαφανείς διαδικασίες και ζητάνε να υπολογιστούν οι σωρευτικές επιπτώσεις των εγκαταστάσεων συνολικά στην περιοχή. Το οικόπεδο στην οδό Λεύκης είναι δίπλα σε λύκειο και σε νηπιαγωγείο, ενώ καταλήγει σε μη οριοθετημένο ρέμα.
Ο σχεδιασμός αρχικά αναφερόταν σε ισχύ 19,53 MW και στη συνέχεια υπήρξε αλλαγή ιδιοκτησίας και επέκταση στον σχεδιασμό που έφτασε σε μέγεθος σχεδόν διπλάσιο από το προηγούμενο, στα 39 MW. Υπάρχουν πολλά ερωτηματικά ακόμα για την υδροδότηση και ηλεκτροδότηση των εγκαταστάσεων.
Ανησυχία υπάρχει και σε άλλες περιπτώσεις που μαθαίνουμε από υπόλοιπες περιοχες της χώρας, όπως η Κοζάνη- για την οποία υπάρχει συζήτηση για τη δέσμευση μεγάλης ποσότητας νερού για το τεράστιο data center που σχεδιάζεται εκεί- ή για τα Χανιά, που οι κάτοικοι προσπαθούν να καταλάβουν τι συμβαίνει στην περιοχή τους ενώ ο τοπικός πάροχος ηλεκτροδότησης δηλώνει ανεπάρκεια για να καλυφθούν οι απαιτήσεις σε ενέργεια που θα προκύψουν από το σχεδιαζόμενο data center. Όλα τα παραπάνω παραδείγματα κάνουν ξεκάθαρη την ανάγκη για συμπερίληψη των τοπικών κοινωνιών στις συζητήσεις και τους σχεδιασμούς.
Οι κοινότητες που επηρεάζονται έχουν το δικαίωμα να ενημερώνονται και να παρέχουν τη συγκατάθεσή τους πριν από την ολοκλήρωση οποιασδήποτε διαδικασίας απόκτησης γης, έκδοσης άδειας, αλλαγής χρήσης γης ή σύναψης συμφωνίας παροχής κινήτρων. Πρέπει να έχουν πλήρη διαφάνεια και ενημέρωση σχετικά με τον ιδιοκτήτη, τον φορέα εκμετάλλευσης, το μέγεθος, τις τεχνικές προδιαγραφές (όπως η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, οι τεχνολογίες ψύξης και οι ανάγκες σε νερό κ.λπ.), τις απαιτήσεις σε φυσικούς πόρους, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, τη φορολόγηση, καθώς και τον σκοπό λειτουργίας του data center.
Η σημερινή ρύθμιση, σύμφωνα με την οποία Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και δημόσια διαβούλευση απαιτούνται μόνο για έργα άνω των 20 MW, είναι αντιδημοκρατική και πρέπει να αναθεωρηθεί. Οι κάτοικοι των Σπάτων έχουν ήδη προχωρήσει σε προσφυγή στο ΣτΕ κατά της απόφασης που επιτρέπει τη χωροθέτηση των εγκαταστάσεων χωρίς ολοκληρωμένη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), επισημαίνοντας ότι οι αρμόδιες αρχές δεν έχουν λάβει υπόψη τους τη συνολική επιβάρυνση της περιοχής από τις ήδη υπάρχουσες ή δρομολογημένες μονάδες.
Η τεράστια απαίτηση σε ενέργεια που θα προκύψει αν λειτουργήσουν όλα τα σχεδιαζόμενα data centers στη χώρα δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο από πού θα καλυφθεί, όταν μάλιστα στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα δεν υπάρχει καμία αναφορά στα data centers και στην ενέργεια που καταναλώνουν. Η ανεξέλεγκτη επέκταση των data centers πρέπει να σταματήσει μέχρι να μπουν ξεκάθαροι κανόνες και πλαίσια για την προστασία του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών.
Για τον λόγο αυτόν, στις 6 Οκτωβρίου πραγματοποιήσαμε μια συμβολική διαμαρτυρία έξω από υφιστάμενα και υπό κατασκευή data centers με αφορμή την παγκόσμια ημέρα κινητοποίησης κατά της ανεξέλεγκτης επέκτασης των data centers, το #stopdirtydatacenters. Ζητήσαμε να σταματήσει η επέκτασή τους μέχρι να μπουν ξεκάθαροι κανόνες και πλαίσια για την προστασία του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών και απαιτήσαμε διαφάνεια για τον τρόπο λειτουργίας τους και για τις πραγματικές καταναλώσεις τους σε ρεύμα και νερό.
Έχοντας μιλήσει με τους κατοίκους και εισπράξει την αγωνία τους, είναι σαφές ότι η απουσία ξεκάθαρου πλαισίου προκαλεί ανασφάλεια και φόβο στις τοπικές κοινωνίες. Η άναρχη επέκταση προκαλεί σύγχυση και αντιδράσεις, αφού επηρεάζει την ποιότητα ζωής τους, ενώ αν δεν αλλάξει κάτι, θα επηρεαστεί η ποιότητα ζωής όλων μας.